| Czerniowce | |||
|
|||
| Państwo |  Ukraina |
||
| obwód | czerniowiecki | ||
| burmistrz | Mykoła Fedoruk | ||
| Powierzchnia | 153 km² | ||
| Położenie | 48° 18' N 25° 56' E |
||
| Wysokość | 248 m n.p.m. | ||
| Ludność (2005) • liczba ludności • gęstość |
242 300 1547 os./km² |
||
| Nr kierunkowy | +380 37(2) | ||
| Kod pocztowy | 58000 | ||
|
Położenie na mapie Ukrainy
  Czerniowce
|
|||
 |
|||
| Strona internetowa miasta | |||
Czerniowce (ukr. Чернівці, ros. Черновцы, jid. טשערנאָוויץ, rum. Cernăuţi, orm. Չերնովեց, niem. Czernowitz/Tschernowitz) – miasto w południowo-zachodniej części Ukrainy w Bukowinie północnej nad Prutem.
Spis treści |
edytuj Historia
Pierwsza wzmianka historyczna pochodzi z 1408. Wykopaliska wskazują, że w XII wieku na terenie miasta istniała osada. Od połowy XIV wieku część Mołdawii, często najeżdżanej przez Tatarów i Turków. Od XVI wieku miasto wraz z całą Mołdawią znajdowało się pod zwierzchnością Turcji. W 1687 na krótko przyłączone przez Jana III Sobieskiego do Rzeczpospolitej (w 1699 ponownie wróciło pod panowanie Tureckie). W 1509 roku zostało spustoszone przez hetmana wielkiego koronnego Mikołaja Kamienieckiego, w odwecie za najazd hospodara mołdawskiego Bogdana Ślepego na rejon Tarnopola i Podhajec.
Miasto zostało przyłączone do Austrii w 1775 r., w 1849 stało się stolicą Księstwa Bukowiny - kraju koronnego cesarstwa Habsburgów. W drugiej połowie XIX wieku liczne osadnictwo niemieckie. Podczas I wojny światowej zajęte przez Rosjan w kwietniu 1916, przez półtora roku było na linii frontu. W latach 1918-1940 należało do Rumunii pod nazwą Cernǎuţi.
W 1930 roku - miasto miało 112.427 mieszkańców, a skład narodowościowy przedstawiał się następująco: Żydzi - 38%, Rumuni - 27%, Niemcy - 15%, Ukraińcy (Rusini) - 10%, Polacy - 8%, Rosjanie - 1,3%. W liczbie Polaków ujęto też kilkuset polskich Ormian.
Latem 1940 przyłączone do ZSRR jako Czernowice. W latach 1941-1944 ponownie należało do Rumunii. Zdobyte przez Armię Czerwoną w 1944, przemianowane na Czerniowce. W latach 1945-1991 część Ukraińskiej SRR, od 1991 należy do Ukrainy i jest stolicą obwodu czerniowieckiego. Miasto zamieszkiwało 228 tys. osób w 2004.
edytuj Zabytki
- 3 cerkwie drewniane z XVII i XVIII w.
- cerkiew kamienna z XVIII w.
- kościół rzymskokatolicki wzniesiony w latach 1786-1814
- budynek dawnej synagogi Tempel (wybudowanej w latach 1873-1878 w stylu mauretańskim wg projektu Juliana Zachariewicza); od 1959 mieści kino "Czerniowce"
- gmach zespołu architektonicznego uniwersytetu w Czerniowcach (dawny pałac metropolity Bukowiny wraz z budynkiem dawnego seminarium i cerkwi seminaryjnej),
- budynek teatru 1905 architekci Fellner i Hellmer - na wzór teatru w Fürth
- kościół ormiańskokatolicki konsekrowany w 1879 przez arcybiskupa Grzegorza Romaszkana
- Dom Rumuński w stylu modernistycznym
- Hotel Bristol
- Hotel Palace
- Ratusz
edytuj Znane osoby związane z Czerniowcami
- Alojzy Alth - polski geolog i paleontolog, urodzony w Czerniowcach
- Aharon Appelfeld (1932) - pisarz izraelski, urodzony w Czerniowcach
- Rose Ausländer (1901-1988) - niemieckojęzyczna poetka żydowska, tłumaczka z angielskiego i jidysz; urodzona w Czerniowcach
- Paul Celan (1920-1970) - niemieckojęzyczny poeta żydowski; urodzony w Czerniowcach
- Erwin Chargaff (1905-2002) - chemik austriacki; urodzony w Czerniowcach
- Odo Dobrowolski (1883-1917) - polski malarz; urodzony w Czerniowcach
- Michał Gazda (1927-1969) - polski aktor, zginął w wypadku samochodowym, urodzony w Czerniowcach
- Walerian Hildegard Orłowski (1893-1940) - podpułkownik Wojska Polskiego; zamordowany w Katyniu
- Mikołaj Kostyniuk - polski botanik i geolog, specjalista w zakresie paleobotaniki
- Józef Kruźlewski (1856-1939?) - generał brygady Wojska Polskiego; urodzony w Czerniowcach
- Jan Piotr Łuczyński (1816-1855) - polski malarz; urodzony w Czerniowcach
- Icyk Manger (1901-1969) - poeta i dramaturg żydowski; urodzony w Czerniowcach
- Józef Machowski (1890-1980) - polski prawnik, filatelista; urodzony w Czerniowcach
- Eusebius Mandyczewski (1857-1929) - muzykolog austriacki; urodzony w Czerniowcach
- Selma Meerbaum-Eisinger (1924-1942) - pisarka żydowska; urodzona w Czerniowcach
- Karol Mikuli (1819-1897) - polsko-ormiański pianista i kompozytor; urodzony w Czerniowcach
- Jan Mikulicz-Radecki (1850-1905) - polski chirurg; urodzony w Czerniowcach
- Zofia Moraczewska - polska działaczka społeczna, posłanka na Sejm Ustawodawczy i Sejm III kadencji, żona Jędrzeja Moraczewskiego
- Walerian Orłowski - polski major Wojska Polskiego, zamordowany przez Rosjan w Katyniu
- Gregor von Rezzori (1914-1998) - pisarz, autor książki "Gronostaj z Czernopola" (powieści opisującej czerniowieckie dzieciństwo)
- Wojciech Rubinowicz (1889-1974) - polski fizyk-teoretyk; urodzony w Sadagórze k. Czerniowiec; studiował 1908-1916 na uniwersytecie w Czerniowcach
- Eliezer Steinbarg (1880-1932) - bajkopisarz żydowski; zmarł w Czerniowcach
- Władysław Strutyński - polski naukowiec i działacz polonijny zaangażowany na rzecz odrodzenia polskości na północnej Bukowinie, wykładowca Uniwersytetu Czerniowieckiego, przewodniczący Obwodowego Towarzystwa Kultury Polskiej im. Adama Mickiewicza w Czerniowcach oraz dyrektor Domu Polskiego
- Grzegorz Szymonowicz - rumuński działacz polonijny w Rumunii, prawnik, wiceburmistrz Czerniowiec (od 1931)
- Teresa Wiszniowska (1942-2006) - polski biolog; urodzona w Czerniowcach
edytuj Linki zewnętrzne
- Oficjalna strona miasta
- Radziecka mapa topograficzna 1:100 000
- Czerniowce w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom I (Aa – Dereneczna) z 1880 r.
- Wielokulturowa pamięć i trwałość śladów. Czerniowce na Bukowinie Projekt antropologiczny
|
|||||||
|
||||||||||
